Topraklama Yönetmeliği Nedir?

Topraklama, tüm canlılar açısından iş sağlığı ve güvenliği alanında büyük öneme sahiptir. Tüm sanayi alanlarında kullanılan elektrik tesisleri, makinaları üzerinde oluşabilecek elektrik akım kaçaklarının, cihazlara ve canlılara zarar vermesi topraklama sistemi ile önlenebilmektedir.

Topraklama sistemlerinin belirli bir standarda uygun olarak yapılabilmesi için 2001 yılında Elektrik Tesislerinde Topraklama Yönetmeliği çıkartılmıştır. Bu yönetmelikte topraklama sistemleri ile ilgili tüm terimlerin açıklamaları yapılmıştır. Tanımlamaları yapılan terimler arasında, toprak, topraklama tesisi, topraklamak, topraklama, yüksek gerilim, alçak gerilim, tehlikeli gerilim terimleri bulunmaktadır.

Topraklama Yönetmeliği Nedir?

Topraklama Çeşitleri

Topraklama yönetmeliği tüm topraklama çeşitleri için standartları belirlemiştir. Topraklama işlemlerinden önce topraklama ölçümü yapılmalıdır. Belirlenen standartlara göre topraklama amaçlarına göre 7 başlık altında toplanmıştır. Topraklama çeşitleri;

1) Koruma Topraklaması: insanların cihazların metal bölümlerine dokunduklarında elektrik kaçaklarının çarpmasını önlemek için yapılan topraklamadır.

2) İşletme Topraklaması: İşletmelerdeki cihaz ve tesislerin çalışmasının düzenli olması için yapılan topraklamadır.

3) Fonksiyonel Topraklama: Belirli bir fonksiyonun yerine getirilmesi için yapılan topraklamadır.

4) Yıldırıma Karşı Topraklama: Yıldırım düşmesi durumlarında yıldırım elektrik akımlarının toprağa iletilmesini sağlamak için yapılır.

5) Fonksiyon ve Koruma topraklaması: fonksiyonel ve koruma topraklamasının aynı sistemde kullanıldığı topraklamadır.

6) Düşük Gürültü Topraklama: Dış kaynaklardan oluşan gerilimlerin, bilgi işlem ünitelerinde veri kaybına neden olacak akımları önlemek için yapılan topraklamadır.

7) Raylı Sistem Topraklaması: raylı sistemlerin iletken bölümlerinin dolaylı ve dolaysız toprağa yapılan bağlantısıdır.

Topraklama Tesislerinde Muayene

Topraklama tesisleri, topraklama yönetmeliği maddelerine uygun olmalıdır. Topraklama tesisi, montaj öncesinde gözle muayene edilmelidir. Gözle muayene elektrik enerjisi bulunmayan bir ortamda yapılmalıdır. Gözle muayene işlemleri ile, cihaz tehlikeli gövde bölümlerinde koruma tedbirlerinin alınıp alınmadığına bakılır, topraklama kablo ve diğer ekipmanlarının kapasite uygunlukları kontrol edilir. Koruma ve uyarı sistemleri üzerinde ayarlamaların yapılması, yapılacak bakım işlemlerinde bakım noktalarına ulaşımın kolay olup olmadığı gözlemlenir.

Topraklama Yönetmeliği Nedir?

Topraklama Direnci

Topraklama tesislerinin kurulumu yapılmadan topraklama yapılacak yerin tespiti için topraklama ölçümü yapılması zorunludur. Toprak direncinin ölçülmesi için farkı yöntemler kullanılmaktadır. En çok kullanılan yöntem iki kazıklı yöntemdir. Aralarındaki mesafe 5 ile 10 metre olacak şekilde iki elektrot çubuk toprağa çakılır. Ölçüm kabloları bu çubuklara bağlanarak toprak direnci ölçülmeye çalışılır. Toprak direnci ölçümleri EMO kaydı bulunan elektrik mühendisleri veya elektronik mühendisleri tarafında yapılmalıdır.

Topraklama Alanının Hazırlanması

Büyük binalar ve tesisler için yapılacak topraklama sisteminin kurulabilmesi için bina dışında bulunan alanlarda topraklama ölçümü yapılarak uygun alan tespit edilir. Uygun bir ölçüm değeri tespit edilen yer bir metre genişliğinde ve 1,5 metre derinliğinde bir alan kazılır ve bu alana dikey olarak galvaniz veya bakır topraklama levhaları yerleştirilir. Yönetmelikte belirlenen standartlara göre levhalar yerleştirildikten sonra levhaların etrafı kum ve taşlardan arındırılmış toprak ile doldurulur. Levhaların üst bölümlerine delik açılır ve binadan gelen topraklama kabloları bu deliklerden levhalara bağlanır. Bu bölümde yapılacak bağlantı işleri tamamlandıktan sonra üst bölümü kum ile kaplanır ve ince bir beton ile kapatılır.

Topraklamanın Önemi

Topraklama hem canlılar hem de binalarda bulunan tüm elektronik eşyalar, tüm ürünler açısından büyük önem taşımaktadır. Topraklama olmadığı zaman oluşabilecek elektrik kaçağı durumlarında ortaya çıkan akım 30 mA olduğunda insanlar için öldürücü etki oluşturacaktır. Bu oran 300 mA olduğunda cihazların bozulmasına ve bina içerisinde yangın çıkmasına neden olabilecektir. Topraklama, tüm bu olumsuzlukları önlemek ve oluşan elektrik akım kaçaklarını canlılar ve cihazlara zarar vermeden toprağa aktarılmasını sağlayacaktır.

Bir önceki yazımız olan Topraklama Malzemeleri Nelerdir? başlıklı makalemizde Elektrot topraklama malzemeleri, topraklama malzemeleri ve topraklama nasıl yapılır hakkında bilgiler verilmektedir.