Trafo Bakım Zamanları

Transformatörler yani çoğunlukla bilinen adıyla trafolar elektrik akımını gerekene uygun biçimde yükselten ya da düşüren bir elemandır. Yapımı, zahmetli ve maliyeti yüksek olan elemanların bakımlarının zamanında ve

uygun biçimde yapılması gerekir.  Trafo bakım ve trafo servis sağlayıcılarının periyodik bakımları aksatmaması hem maddiyat açısından hem de insan hayatı bakımından önemlidir.

Trafo Nedir?

Trafo yapısı, içinde ortak bir nüvenin üzerine sarılmış ve birbirlerinden yalıtılmış iki ayrı bobinden oluşan bir elektrik makinesidir. Yaptığı iş ise yüksek ya da alçak gelen gerilim seviyelerini kullanılacak yerin ihtiyacına göre yükseltmek ya da alçaltmaktır. Kullanım şekillerine göre trafo üreticileri tarafından ayrı tip trafolar üretilmektedir. Güç trafosu ve ölçü trafoları gibi çeşitleri bulunmaktadır.

Sadece kullanılacağı yere göre değil kullanılan malzemelere göre de üretilebilmektedir. Trafo üreticileri istenilen malzemeye göre de trafo üretimi yapmaktadır. İçinde kullanılacak olan nüve tipinin spiral ya da çekirdek tipi nüve olması, soğutma çeşidinin su ya da yağ ile olması gibi farklılıklar trafo ve trafo bakım açısından farklılıklar gerektirir. Bu farklılıkların trafo servis elemanları tarafından bilinmesi trafo bakım ve onarımı için önemlidir.

Trafo Bakım Zamanları

Trafo Çeşitleri Nelerdir?

Trafolar, kullanım amaçlarına göre 5 farklı grupta incelenebilir. Bunlar; Oto trafolar, İzolasyon trafoları, Alçaltıcı trafolar, Yükseltici trafolar ve Ölçü trafolarıdır.

Kullanım Amacına Göre Trafolar

Oto trafolar, nüvenin etrafında tek bir sarım bulunması sonucu hem primer hem de sekonder olarak kullanılan trafo çeşididir. Amaç boyutu küçülterek yerden tasarruf ederken yüksek verim elde etmektir.

Yalıtım trafolarının amacı gerilimi yükseltmek ya da alçaltmak değil iki ayrı devreyi birbirinden ayırmaktır.

Alçaltıcı trafolar çok kullanılan bir trafo tipidir. Bu tip trafoların amacı yüksek gerilimleri düşürmektir. Örneğin şebekelerden gelen akım değeri 220 voltken telefonumuzun ihtiyacı olan gerilim değeri 5 volttur. Telefon şarj cihazlarımız alçaltıcı bir trafodur.

Yükseltici trafoların amacı girişine uygulanan gerilimi yükseltmektir. Örneğin televizyonların içinde bu tip trafolar bulunur.

Ölçü trafoları ise akım ve gerilim değerlerinin çok yüksek olduğu yerlerde ölçüm yapabilmek için kullanılan ölçüm makineleridir. Çok yüksek akım ve gerilim değerlerinin olduğu yerlerde sıradan ölçüm cihazları ile ölçüm yapmak neredeyse imkansızdır. Bu yüzden de bu tip yerlerde ölçü trafoları kullanılır.

Trafo Bakımı Neden Önemlidir?

Elektrik şebekelerimizin kalbi sayılabilecek olan trafoların bakımları yapılmadığı takdirde arızalar ortaya çıkabilir ve bu arızalar sonucunda trafo çalışamaz hale gelebilir. Bunun yanı sıra trafonun patlama riski de bulunmaktadır. Patlama sonucu sadece maddi kayıplar değil can kaybı yaşanma ihtimali de vardır. Bu sebeple trafo bakım konusu ciddiye alınmalı ve periyodik olarak bakımlar yapılmalıdır.

Trafoların arızalanması sonucu elektrik kesintisi meydana gelir. Günümüzde birçok sebeple elektriğe bağımlı hale geldiğimiz için bu tür kesintiler günlük yaşamı negatif yönde etkiler. Bu elektrik kesintilerinin çok uzun süreli olması çok daha büyük problemlere yol açabilir. Örneğin bir üretim fabrikasına ait trafonun arızalanması o fabrikadaki üretimi aksatır. Her ne kadar yedek elektrik kaynağı jeneratör kullanılsa da kesintinin çok uzun süreli olması o fabrikadaki üretimi durdurma noktasına kadar götürebilir.

Trafo Bakım Zamanları

Trafo Bakımı Nasıl Yapılmalıdır?

Trafonun giriş ve çıkış bağlantıları kabloları kontrol edilip sağlamlaştırılmalı. Kablolarda hasar varsa giderilmeli ya da değiştirilmelidir.

Trafo yağının kontrol edilmesi gerekmektedir. Trafo bakımı açısından en önemli unsurlardan birisi de trafo yağıdır. Bu yağlar trafo için hem soğutma olarak kullanılırlar hem de kontrolsüz yüksek gerilimler sonucunda oluşacak arkları söndürmek için kullanılırlar. Trafo yağına özel testler uygulanmaktadır. Bu testler şöyledir:

  • Delinme Gerilimi Testi
  • Kimyasal Testler
  • Trafonun topraklama direncinin ölçülmesi gerekmektedir. Topraklama hattı kabloları temizlenmeli veya onarılmalıdır.
  • Trafonun dış tarafı kontrol edilmeli ve hasarlı yerler onarılmalıdır.
  • Trafonun dış kısmında yağ sızıntısı olup olmadığı kontrol edilmelidir. Eğer yağ sızıntısı varsa sızıntı giderilmeli

Bir önceki yazımız olan Solar Sistemlerde Yıldırımdan Korunma başlıklı makalemizde güneş paneli sistemleri, Solar Sistemler Nedir ve yüzey dokuma işlemi hakkında bilgiler verilmektedir.