Trafo Bağlantısı

Ortak nüve üzerine sarılmış birbirinden elektromanyetik olarak yalıtılmış iki veya daha fazla bobinde oluşan hareket etmeyen elektrik makinesine transformatör denilmektedir. Bir bobinden süre içerisinde alternatif akım geçiriliyor ise bu süre de nüve de değişen bir akım meydana gelmektedir. Manyetik iletkenliği ile bu akım diğer bobini de etkileyecektir ve etkilenen bu bobinde bir elektrik akımı meydana gelecektir.

Trafo Sargıları

  • Yıldız
  • Üçgen
  • Zikzak olmak üzere üç şekilde trafo bağlantısı yapılmaktadır.

3 fazlı transformatörler bir fazlı transformatör gibi çalışmaktadır. 3 tane aynı özellikteki 1 fazlı trafonun nüvelerinin sargıları üçgen, yıldız ve zikzak olarak bağlanarak meydana getirilir. Bir fazlı eşdeğer devre üzerinde trafo sarım hesabı yapılsa da akım, güç ve gerilim kavramları 3 fazlı olarak düşünülerek yıldız veya üçgen bağlı olmasına göre hesaplama işlemi yapılır.

Trafo Bağlantısı

Yıldız Bağlantı, Üçgen Bağlantı ve Zikzak

Yıldız bağlantı ‘Y’ ile gösterilmektedir. Hem primere, hem de sekondere aynı şekilde uygulanan bağlantı biçimidir. Fazlara ait sargıların birer ucu birleştirilir. Diğer uçlara ise fazlar uygulanır ve birleştirme noktasına yıldız noktası denilir. Yıldız bağlantı, sıfırlamanın nötr olması istenildiği durumlarda kullanılır.

Üçgen bağlantının ise sembolü ‘D’ olarak ifade edilir. Üçgen bağlantı hem primere hem de sekondere uygulanabilir. Üçgen bağlantıda nötr hattı bulunmamaktadır. Nötr bağlantı istenmeyen durumlar da kullanılır. Zikzak bağlantının da Sembolü ‘Z’ ile gösterilmektedir. Bu bağlantı türü ise transformatörlerin sekonder tarafına uygulanmaktadır. Kullanılan iletken miktarı diğer bağlantılara göre daha fazladır. Üçgen ve yıldız bağlantı primer tarafa bağlanır. Bu bağlantılar uygun oldukları durumlarda kullanılarak avantajlarından yararlanılmaktadır.

Bağlantı Özellikleri

Transformatör sargıları hangi trafo bağlantısı yapılacağına güce, gerilime, enerjilendirme sisteminin simetrisine ve sistemin gerilimine bağlı olarak karar verilir. Üçgen bağlantıda şebekede her iki faz bir sargı üzerinden yapılmaktadır. Sargının hem giriş hem de çıkışını aynı derecede yalıtmak gerekmektedir. Yıldız bağlantıda ise sargı gerilimi düşük olduğu için daha avantajlıdır. Zikzak bağlantıda ise seri olarak bağlanmaktadır. Bu sayede akım ne şartta olursa olsun ikiye bölünmüş olacaktır. Üçgen bağlantı için alt ve üst gerilim sargısı uygulanabilir iken zikzak bağlantı sadece sekonder sargı uygulanabilir.

Bağlantı Grupları

  • Yıldız-yıldız bağlantısı: Paralel çalışmanın en kolay bağlama gruplarından bir tanesidir. Faz gerilimi düşük olduğu zaman sargıların yalıtılması daha kolay olmaktadır.
  • Üçgen-üçgen bağlantısı: Paralel bağlantıya uygun olması ile birlikte 3 ve 3’ün katı olan harmoniklerin üçgen çevresinde dolaşmasından dolayı üçüncü harmonik gerilmeler olmamaktadır.
  • Üçgen-yıldız bağlantısı: Harmonikler primerde yok edilir. Sekonderin nötr noktasında topraklanması avantaj sağlamaktadır. Bu trafo bağlantısı güçlü dağıtım transformatörleri olarak kullanılmaktadır.
  • Zikzak bağlantı transformatörler: Nötr hatlarda ısınmaların olduğu ve yıldız noktalarında sorunların olduğu yerlerde kullanılmaktadır.

Trafo Bağlantısı

Paralel Bağlantılar

Devrede bulunan transformatöründen daha büyük transformatörün getirilmesi ile uygulanan birinci yöntem dışında ikinci bir yöntemde bulunmaktadır. İkinci yöntem ise gücü yeterli olmadığı transformatörün gücüne yardımcı olabilecek transformatör ile paralel olarak bağlanma yöntemidir. Böylece bakım ve onarım kolaylığı sağlanmaktadır. Üç fazlı transformatörün üst sargıları kendi içinde paralel olarak bağlanabilir. Aynı şekilde alt gerilim sargıları arasında şart olmadan paralel olarak bağlana bilmektedir.

Bu paralel bağlantılar trafo bağlantısı olarak yapılacak ise bazı önlemler alınması gerekmektedir. Bağlantı grupları primer sargı ve sekonder sargı içinde aynı yapılması gerekmektedir. Boştaki dönüştürme oranlarının da eşit olması gerekmektedir. Dönüştürme oranları arasında farklılık var ise kısa devre ve empedans gerilimleri arasında az bir fark kalacak şekilde paralel bağlantı yapılmasına izin verilmektedir. Gerekli olduğunda güçler arasında 1/3 oranında farklara izin verilmektedir.

Bir önceki yazımız olan Solar Sistemlerde Yıldırımdan Korunma başlıklı makalemizde güneş paneli sistemleri, Solar Sistemler Nedir ve yüzey dokuma işlemi hakkında bilgiler verilmektedir.