Topraklama ve Paratoner Tesisatı

Bina ve tesisler her türlü elektrik olaylarına karşı çeşitli tedbirler ile korunmaktadır. En önemli tedbir ise topraklamadır. Topraklama nedir? Topraklama, elektrik tesisatlarında oluşabilecek elektrik kaçağının iletken teller ile toprağa iletilmesi ve akımı değerinin sıfırlanmasıdır. Yüksek binalar için topraklama ve paratoner tesisatı yapılması zorunludur.

Topraklama sisteminin ve paratoner tesisatının kurulabilmesi için gerekli ölçümlerin yapılması ve ölçüm değerlerine uygun çapta iletkenler kullanılarak sistemin kurulması gerekir. Topraklama olmadığı zaman kullanmış olduğumuz tüm elektrikli cihazlarda oluşabilecek elektrik kaçağı kişilerin çarpılmasına neden olacaktır. Yüksek gerilimli durumlarda yangın gibi olayların meydana gelmesi kaçınılmaz olacaktır.

Topraklama ve Paratoner Tesisatı

Topraklama Neden Önemli

Elektrik enerjisinin kullanıldığı alanlarda ve dış etkenlerden gelebilecek yıldırım gibi yüksek elektrik aktarım durumlarında topraklama büyük önem taşımaktadır. Kullanılan cihazların sabit metal kısımlarına cihaz içerisinden elektrik akımı geçişi olabilir. Bu durum cihazın çalışmasını engelleyecek ve dokunduğumuzda kişi can güvenliğini tehlikeye sokacaktır. Yıldırım olaylarında da paratoner olmadığı zaman bulutlardan gelen elektrik akımı binaya, bina içerisinde bulunan tüm cihazlara ve canlılara büyük zarar verebilecektir. Bu nedenle topraklama ve paratoner tesisatı her zaman önemlidir.

Topraklama Nasıl Yapılır?

Topraklama nedir? Nasıl yapılır? Elektrik Enerjileri Topraklama Yönetmeliği ile belirlenmiş ve tüm binaların bu yönetmeliğe göre topraklama sistemini yapmaları istenmiştir. Topraklama sisteminin yapılabilmesi için bina dışındaki toprak alanda en uygun alan ölçümler yapılarak belirlenir. Belirlenen alana 1 metre derinliğinde çukur açılır ve buraya topraklama iletken levhaları dik olarak yerleştirilir. Levhaların üst bölümlerine bina topraklama ve paratoner tesisatı iletkenlerinin bağlanabilmesi için delik açılır. Bina tesisatından gelen kablolar buraya iyice temas edecek şekilde bağlanır ve levhaların bulunduğu alan toprak ile kapatılarak sıkıştırılır. Bina içerisinde de statik elektrik üretebilecek ve elektrik akımının geçebileceği sabit metal bölümlere topraklama iletkenleri bağlanır. Oluşabilecek elektrik kaçağı bu iletkenler ile toprağa iletilecek ve zarar vermesi önlenmiş olacaktır.

Paratoner Ne İşe Yarar?

Paratoner kuleler, minareler, bayrak direkleri, trafo tesisleri, yüksek binalar, tv vericileri, antenler ve çeşitli sivri uçlu yapılar için yıldırımdan korunmak amacıyla yapılmaktadır. Paratoner sistemi bina topraklama sistemine bağlanır ve yıldırım düşmesi olayında gerçekleşen elektrik akımı bu bağlantı üzerinden çevreye zarar vermeden toprağa iletilmiş olur. Topraklama nedir? Kısaca her türlü elektrik kaçağı durumlarının toprağa iletilmesi olarak tanımlanabilir.

Paratoner Yapısı

Paratoner yapımında sivri uçlu metal, uzatma direği, iletken tel ve topraklama sistemi kullanılmaktadır. Paratoner aletlerinin en uç noktası sivri uçlu çubuktan oluşur. Bu sivri uçlu metal, direk yardımı ile belirli bir yüksekliğe çıkartılır ve bağlantı aparatları ile sağlam bir şekilde bağlanır. Daha sonra bu bölüm dışı yalıtımlı iletken teller ile toprak içerisine gömülmüş olan topraklama levhalarına bağlanır ve kullanıma hazır duruma getirilir.

Topraklama ve Paratoner Tesisatı

Paratoner Türleri

Paratoner kullanımı yüksek binalar ve insanların yoğun olarak kullandığı hastane, stadyum, alışveriş merkezleri, elektrik trafoları, askeri birlikler gibi yerler için zorunlu tutulmaktadır. Kullanım alanlarına göre paratoner çeşitleri üretici markalara göre farklı türlerde üretilmektedir. Piyasada en çok bulunan paratoner modelleri arasında;

  • Faraday kafesi,
  • Aktif paratoner,
  • Franklin Çubuğu,
  • Radyoaktif paratoner çeşitleri bulunmaktadır.

Topraklama ve Paratoner Malzemeleri

Topraklama ve paratoner sistemlerini asıl amacı istenmeyen elektrik akımının insanlara ve cihazlara zarar vermeden toprağa iletilmesini sağlamaktır. Bunu için topraklama sistemlerinde kullanılacak olan tüm malzemelerin, yetkili kişiler tarafından yapılacak olan toprak direnci ölçümü sonrasında belirlenmesi doğru olacaktır. Topraklama, iletken levhaların kalınlığı ve genişliği, iletken tellerin çapı, bağlantı araçları, paratoner yakalama çubuğu etki alanı, paratoner bağlantı direği uzunluğu yapılacak testler sonucu belirlenmelidir.

Bir önceki yazımız olan Solar Sistemlerde Yıldırımdan Korunma başlıklı makalemizde güneş paneli sistemleri, Solar Sistemler Nedir ve yüzey dokuma işlemi hakkında bilgiler verilmektedir.