Paratoner Montajı

Paratoner, havada bulunan elektrik yükünü toprağa aktararak, binaları yıldırımdan koruyan aletin adıdır. Diğer adı yıldırımsavardır. Türkiye’de 4 mevsim yaşanır. Bu sebeple belli dönemlerde soğuk hava dalgaların etkisinde kalınarak, ülke genelinde kuvvetli rüzgar ve yağmur etkili olur. Bu sebeple yıldırım düşmesine sık rastlanır.

Yıldırım, yeryüzü ve gökyüzü arasında geçen elektrik boşalması olarak tanımlanır. Bu güçlü elektrik birçok kazayı beraberinde getirir ve doğal afetler meydana gelir. Bu afetlerin önüne geçmek için önceden tedbirler alınıp, binalar, kuleler, fabrikalar, üretim tesisleri vb. yerlerde paratoner kullanılmalıdır. Paratoner sistemleri ve çalışma prensipleri hakkında iyi bilinen ve güvenilir firmalardan paratoner montajı için destek alınmalıdır.

Paratoner Montajı

Paratonerlerin Yapısal Özellikleri

Kullanımı giderek artan paratonerler yapı olarak 3 ana parçadan oluşur. Bunlar; metal levha, iletken teller ve hava terminalleri olarak ayrılır. Paratonerlerin ucu sivri olan metal çubuk kısmı hava terminalleri olarak adlandırılır. Bu çubuk, iletken teller ile metal levhaya bağlanır ve binanın en yüksek noktasına yerleştirilir. Bu iletken teller, hava terminalinde toplanmış olan elektrik yüklerinin metal levhaya aktarımını sağlar.

Metal levha ise paratonerin toprağa gömülü olan kısmıdır. Hava terminalinde toplanmış ve iletken teller ise aktarımı yapılan elektrik yükleri, bu metal levha aracılığıyla toprağa verilir. Böylelikle toplanan elektrik akımı hiçbir canlıya veya yapıya zarar vermez, topraklama yöntemi ile elektrik akımı etkisiz hale getirilmiş olur.

Paratoner Çeşitleri Nelerdir?

Paratoner; radyo aktif paratoner, franklin çubuğu, faraday kafesi ve aktif paratoner olarak 4’e ayrılır. Radyo aktif paratoner, adından da belli olduğu gibi radyo aktif malzeme içerir. Bu sebeple kullanımı yasaklanmıştır. Franklin çubuğu, işleme ya da tesisin farklı noktalarına ince uçlu yakalama çubukları ile yerleştirilir ve bunlar aracılığı ile yıldırım yakalanır.

Faraday kafesi, farklı şekillerde, korunacak tesis ya da işletmenin her bir noktasına kafes şeklini alacak bir örgü ile topraklanması anlamına gelir. Paratoner sistemleri ve çeşitleri arasında en sık kullanılan paratonerler aktif paratonerlerdir. Aktif paratonerler, yıldırımın direkt etkisine karşılık, endirekt etki ile koruması şeklinde çalışır. Bu endirekt etki parafudr sayesinde gerçekleşmektedir. Paratoner kullanılan her tesis veya işletmede muhakkak parafudr olmalıdır.

Paratoner Sistemlerde Parafudr Neden Önemli?

Paratonerin kullanıldığı her tesis ya da işletmede parafudr olmak zorundadır. Bunun sebebi ise, paratonerin yıldırımı çeken bir yapısı olmasıdır. Bundan dolayı, yıldırım düşme riski daha da artacaktır. Yıldırım düşse bile paratoner, tesisi koruyacaktır fakat yıldırım çekme özelliğinden ötürü her türlü tesiste parafudr olmalıdır. Bu sebeple paratoner montajı kadar parafudr montajı da önemlidir.

Paratoner Montajı

Paratoner Sistemlerin Montajı ve Dikkat Edilmesi Gerekenler

Paratoner montajının kurulumunda belli prosedürler vardır. Paratoner montajı, düzgün yapılmadığı zaman, üzerine yerleştiği yapıya büyük zararlarda bulunabilir. Paratoner, topraklama ölçümü ve bakımları, paratoner yönetmeliğine göre yapılmalıdır. Paratonerin montajı için öncelikle, monte edilecek bina ya da tesisin en yüksek noktasını geçecek şekilde yükseğe montaj edilmelidir.

Bina ya da tesisin en yüksek noktasına denk gelecek şekilde yapılan kurulumlar, olası bir yıldırım tehlikesini engelleme ihtimali oldukça düşüktür. Bu sebeple konumlama yanlış olur. Paratoner sistemleri kurulumunda kullanılacak olan bakır iletkenlerin saflık oranı %99,5 olmalıdır ve bu bakırların elektrolitik bakır olması gerekir.

Evlerin çatılarına yerleştirilecek olan paratonerin yakınında televizyon ya da telsiz anteni varsa bunlarda paratonere bağlanmalıdır. Toprağın altında kalacak olan paratonerin metal levhaları, tam anlamıyla ziftlenmeli ve toprak altına yerleştiğinden emin olunmalıdır.

Paratoner Sistemlerin Bakımları

Paratoner sitemlerin sürekli çalışır durumda olmasını sağlamak için periyodik olarak bakımları yapılmalıdır. Bu süre, yıldırım sınıfına göre 2 yıl aralıklarla olmalıdır. Hava koşullarının durumuna göre daha sık olarak da kontroller gerçekleştirilir. Paratoner sistemler için bakımlar, mesleki eğitime sahip, yıldırımdan korunma uzmanları tarafından yapılmalıdır.

Bir önceki yazımız olan Solar Sistemlerde Yıldırımdan Korunma başlıklı makalemizde güneş paneli sistemleri, Solar Sistemler Nedir ve yüzey dokuma işlemi hakkında bilgiler verilmektedir.