Kompanzasyon Nedir?

Kapasitif ya da endüktif yük değerlerinin bir araya getirdiği etki sonucu ile beraber, akım sinyalinin voltaj sinyaline oranla artı ya da eksi 90 derecelik fazının kaydığı görülür. Bu aradaki faz kaymasının ideal orana getirilerek sabit tutulması işlemi kompanzasyon olarak tanımlanabilir. Kompanzasyon nedir sorusuna cevap olarak verilebilecek bu tanım, işlevselliğini de ortaya koyar. Şebeke üzerine yaratılmış olan reaktif gücün dengelenmesi için kullanılan kompanzasyon panosu, elektrik sistemlerinin en önemli parçalarını oluşturur. Kompanzasyon fiyatları firmalara göre değişkenlik gösterebilir.

Kompanzasyonun Gerekliliği

Tesis içerisinde harcanan reaktif enerjinin azaltılması amacı üzerinden yapılan kondansatör ya da senktron motor işlemi kompanzasyonun gerekliliğini ortaya koyar. Reaktif gücün kompanzasyon panosu ile bağlanması yerine ekonomik olan pano kullanımı söz konusu olur. Şebekenin reaktif olan güçten zarar görmemesi adına ve verimin düşürülmemesi için endüktif sistemin giriş kısmına kompanzasyon hesabı yapılarak bağlanılır. Kompanzasyon nedir ve neden gereklidir gibi sorular, elektrik ve yıldırım sistemlerinde önemli bir yer kaplar. Reaktif gücün ihtiyacına cevap verebilmek açısından kompanzasyon gereklidir.

Kompanzasyon Nedir?

Kompanzasyonun Yapılmadığı Durumlarda Oluşabilecekler

Tesis içerisinde kompanzasyon panosunun yer almadığı durumlarda ve reaktif gücün ideal seviyeye getirilmediği durumlarda;

  • -Üretim ve dağıtım sisteminin kapasitesinde azalma
  • -Şebekede güç kayıplarının yaşanması
  • -Gerilimin düşmesi ile beraber taşınan gücün sınırlandığı dağıtım hatlarında, enerji taşıma kapasitesinin düşmesi gibi etmenler ortaya çıkar.

Gerilim düşürülmelerinin önlenmesi ve aşırı yüklenmenin önüne geçilmesi adına tesislerde kompanzasyon panosunun monte edilmesi gerekir. Şebekeden gelen elektrikten en verimli şekilde faydalanmak adına kompanzasyon kullanılır. Üretimini yapan firmalarda kompanzasyon fiyatları değişiklik gösterir.

Kompanzasyon Faydaları

Kompanzasyon kurulumunun hem üretici açısından hem de tüketici açısından pek çok faydası bulunur. Üretici açısından yer alan faydalara bakıldığı zaman;

  • Aynı iletim hattı üzerinden normalden daha fazla aktif enerji üretimi sağlama
  • İletkenlerin daha az akım taşımaları
  • Enerjinin satış ve üretim maliyetinin azalması
  • Dağıtım hatlarındaki gerilim düşümü ve kayıpların azalması
  • Alternatör ve transformatörlerin gücünün daha küçük tutulması şeklinde sıralama yapabilmek mümkün olur.

Tüketici açısından da pek çok yarar sağlayan kompanzasyon, işletmelerde yer alan cihazların devamlı olarak reaktif güce ihtiyaç duymalarından ötürü gereklidir.

Kompanzasyon Nedir?

Kompanzasyon Neden Uygulanmalıdır?

İşletmeler ve tesisler içerisinde yer alan reaktif enerjinin kompanze hale getirilmesi, şebekenin taşıma kapasitesinde artış yaşanmasına ve enerjinin israfının önlenmesine yardımcı olur. Ülke ekonomileri için de oldukça faydalı olan kompanzasyon uygulaması, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından işletmelerde zorunlu hale getirilmiştir.

Genelgede yer alan ve gerekli şartları bünyesinde barındıran işletmelerin kompanzasyon kurulumu yapmaları gerekir. İşletmelerin harcamış oldukları enerji; aktif olan enerjinin en fazla %33’ü oranında, kapasitif enerjinin ise aktif enerjinin en fazla %20’si oranında olmalıdır. Kompanzasyon panosunun kurulması ve reaktif enerjinin stabil hale getirilmesi, verilen bu sınırlar içerisinde tutulmasına yardımcı olur.

Kompanzasyon Kurulumu

Kompanzasyon panosunun, işletmelere ve büyük çaplı tesislere kurulumunun yapılması için öncelikle alan araştırmasının gerçekleştirilmesi gerekir. Kompanzasyon kurulumunda gerekli olan kablo bağlantılarının elektrik hatları ile bağlanması, daha sonrasında ise panonun aktif hale getirilmesi önem arz eder. Kablo bağlantılarının kontrolü yapılmadan kompanzasyon panosunun çalıştırılmaması gerekir.

Kurulum işlemi alanında uzman bir mühendis ya da elektrik teknikeri tarafından yapılmalıdır. Reaktif gücün işletme içerisinde dengeli bir şekilde dağılması için gerekli olan pano kurulumu, birçok materyalin bir araya gelerek gerçekleşmesi ile olur. Kompanzasyon panosuna ilişkin materyaller, yönetmelik gereğince belirtilmiştir. Bu etmen göz önüne alınarak üretici firmalar da satış işlemini gerçekleştirirler.

Bir önceki yazımız olan Solar Sistemlerde Yıldırımdan Korunma başlıklı makalemizde güneş paneli sistemleri, Solar Sistemler Nedir ve yüzey dokuma işlemi hakkında bilgiler verilmektedir.