Topraklama Ölçümü Nedir? Nasıl Olmalı?

Topraklama tüm bina ve yapılar için büyük önem taşımakta ve yapılması zorunludur. Topraklama ölçümü özel olarak geliştirilen toprak direnç test cihazları ile yapılmaktadır. Toprak direnci ise, toprağın elektrik akımını geçirme özelliğinin tespit edilmesidir. Toprak en zayıf iletkendir. Yüksek akım bulunan yerlerde toprak direnci düşükse toprak bir iletkene dönüşebilir. Topraklama işleminin iyi olması için binalara yapılacak topraklama sistemi öncesinde toprak ölçümlerinin yapılması ve en uygun alanın seçilmesi gerekir.

Toprak Direnci

Binalarda oluşabilecek çeşitli elektrik akımı kaçaklarından insanların ve cihazların etkilenmemesi için topraklama yapılması çok önemlidir. Topraklama olmayan binalarda elektrik çarpılmaları ve elektrik kaynaklı yangınların oluşması kaçınılmazdır. Doğru topraklama yapabilmek için topraklama ölçümü yetkili kişiler tarafından özel cihazlar ile yapılmalıdır. Topraklama ölçümü nedir? Topraklama toprağın 1 metre küp alanının özdirencinin belirlenmesidir. Özdirenç toprağın yapısında bulunan su oranının hesaplanması ve elektrik akımı iletkenlik seviyesinin tespitidir.

Topraklama işlemleri için toprağa gömülecek olan topraklama elektrotlarının doğru belirlenmesi yapılacak olan işin kaliteli yapılmasını sağlayacaktır. Binalarda bulunan tüm metal aksam ve cihazların aktif akım kullanmayan metal bölümlerinin bir iletken ile toprakla ilişkilendirilmesi gerekir. Yapılacak topraklama sistemlerinde kullanılacak olan topraklama iletkenlerinin ölçüleri ve dayanma dirençleri elektrik mühendisleri tarafında ölçüm yapılarak kullanılmalıdır.

Topraklama Ölçümü Nedir? Nasıl Olmalı?

Topraklama nedir?

Topraklama tanım olarak, tüm elektrik dağıtım ve iletim hatlarına bağlı bulunan cihazlarda ve tesisatta oluşabilecek elektrik kaçağı durumlarına karşı alınan tedbirdir. Ortaya çıkabilecek olan elektrik kaçaklarının cihaz üzerinden bir iletken aracılığı ile toprağa iletilmesidir. Bu sayede ortaya çıkan kaçak durumları cihazlara ve insanlara zarar vermemiş olur. Topraklama ölçümü yapılarak topraklama bağlantısının yapılacağı yer belirlenir. Topraklama çeşitleri amaçlarına göre üçe ayrılmaktadır. İşletme topraklaması, koruma topraklaması, fonksiyon topraklaması olarak ayrılmaktadır.

Koruma Topraklaması

Tesislerde ve binalarda meydana gelebilecek elektrik kaçaklarının insan canını tehlikeye sokmaması için yapılan topraklama çeşitleri arasında koruma topraklaması yer almaktadır. Evlerde ve iş yerlerinde kullanılan her türlü elektrik ile çalışan cihazların bağlantı yerleri ve mekanik bölümlerinde yalıtım iyi yapılmadığı zaman cihazların hareketsiz metal bölümlerine elektrik akımı geçebilecek ve insanların temas etmesi ile çarpılma meydana gelecektir. Bu çarpılmaları önlemek için cihazların metal bölümleri iletken bir tel ile toprağa bağlanır. Bağlanılacak toprağın yapılan ölçümlerinde direncinin 5 ohm’dan az olması gerekir.

Topraklama Ölçümü Nedir? Nasıl Olmalı?

Koruma Topraklama Amacı

Yapılacak olan tüm topraklama sistemleri can ve mal güvenliğini koruma altına almak içindir. Elektrik akımları 30 mA üzerine çıktığında can güvenliğini tehlikeye sokmakta, 300 mA üzerine çıktığında mal güvenliğini tehlikeye sokmakta ve yangın çıkmasına neden olabilmektedir. Koruma topraklama sisteminin yapılmasının asıl amaçları;

  • Can güvenliğini sağlamak,
  • Kullanılan cihazların dengesiz akım nedeniyle bozulmasını önlemek,
  • Topraklama sistemlerine tesis tesisatına akım kesiciler yerleştirilerek bir olumsuzluk durumunda bu kesicilerin devreye girerek elektrik akımını kesmesini sağlamaktır.

İşletme Topraklaması

İşletme topraklama sistemi, özellikle sanayi tesisleri için yapılmaktadır. Sanayi bölgelerine yüksek akım geldiği için, şebekeye gelecek olan aşırı gerilimlerin zararlarını önlemek için işletme topraklaması yapılır. İşletme topraklaması yapılmadan önce, Elektrik Mühendisleri Odası’na kayıtlı bulunan elektrik, elektronik mühendisleri tarafından tesis hat gerilimleri ve toprak direnci ölçümü yapılmalıdır.

İşletme topraklamasının yapılabilmesi için toprak direncinin 2 ohm’dan az olması istenir. İşletme çevresinde bu değerin tespit edildiği yere topraklama iletkenleri yerleştirilir ve bina şebekesinden ve tüm metal akşamlardan buraya bakır iletken teller ile bağlantı yapılır. İşletme topraklaması sayesinde üretimde kullanılan tüm cihazların güvenliği sağlanmış olur.

Bir önceki yazımız olan Topraklama Ölçümü Nasıl Yapılır? başlıklı makalemizde ölçüm cihazı, topraklama direnci ve topraklama ölçümü hakkında bilgiler verilmektedir.