Kompanzasyonun Önemi

Endüktif ya da kapasitif güçlerin meydana getirdikleri etki ile beraber, akım sinyalindeki gücün voltaj sinyalindeki güce oranla 90 derecelik faz kayması yaşaması, kompanzasyon panosu sisteminin devreye girmesine

neden olur. Bu faz kaymasının yeniden eski hale getirilmesi için gerekli olan kompanzasyon, ideale yakın olarak 0 derece seviyesi için kullanılır. Elektrik motoru, bobin ve elektrik sistemlerinin tamamını içerisine alan kompanzasyon, şebeke üstünde yaratılmış olan elektrik akımını gerekli olan konuma geri çeker ve bunun için de işletmelerde kompanzasyon panosu kullanılır.

Kompanzasyon Sisteminin Gerekliliği

Elektrik santralinden çıkan enerjinin en küçük dereceli alıcıya kadar ulaşabilmesi için kompanzasyon sisteminden yararlanılır. Günlük yaşamda elektrik kullanımının tasarruflu bir şekilde yapılabilmesi kompanzasyonun önemi için bir kriter oluşturmakta ve özellikle büyük çaplı işletmelerde bu önem daha fazla kendisini göstermektedir. Az bir yatırım sağlanarak ve doğada kısıtlı olan elektrik enerjisini dengeli bir şekilde evlere, işletmelere, ofislere, sokaklara taşıyabilmek için kompanzasyon sistemine ihtiyaç duyulur. Tesislerde harcanan reaktif enerjinin azaltılması amacı ile de kullanıldığı bilinir.

Kompanzasyonun Önemi

Kompanzasyonun Yapılmadığı Durumlarda Neler Olur?

Tesislerde bulunan reaktif gücün kompanze edilmediği durumlarda;

– Şebekede güç kayıplarının meydana gelmesi

– Gerilim düşmesinin taşınmakta olan gücü sınırladığı dağıtım alanlarında, enerji kapasitesini düşürmesi

– Dağıtım ve üretim sistemlerinin kapasitesini azaltması gibi sonuçlar meydana gelebilir. Kompanzasyon panosu içerisinde yer alan bütün elemanların sistemli bir şekilde çalışıyor olması, bakım için oldukça önemlidir.

Kompanzasyon, aşırı yüklenmelerden ve gerilimlerden korunabilmesi açısından yapılmalıdır ve elektrik sistemleri içerisinde oldukça büyük bir önem taşımaktadır. Reaktif gücün meydana gelmesinden önce önleminin alınması gerekir.

Kompanzasyonun Üretici Açısından Önemi

Güç kat sayısında düzenlenme yapılması hem elektriği tüketenler hem de üretenler açısından oldukça önemlidir. İşletme sahiplerine kompanzasyon işlemi için yasal zorunluluk getirilmiş olmakla beraber üretici bakımından faydaları;

– Aynı iletim hattı üzerinden daha fazla enerji çekileceğinden ötürü; üretim, iletim ve dağıtım tesislerinde verimin yükselmesi

– İletkenlerin daha az akım taşımasından ötürü ince kesim seçilmeleri

– Transformatörlerin ve alternatörlerin gücünün daha az miktarda tutulması

– Enerjinin üretiminin yükselmesi ile satış maliyetinin düşürülmesi

– Dağıtım esnasında hatlarda kayıp ve gerilimin düşürülmesi şeklinde sıralanabilir.

Kompanzasyonun Tüketici Açısından Önemi

Kompanzasyon işlemi üretici açısından olduğu kadar tüketici açısından da büyük bir öneme sahiptir. Bu işlemle beraber tüketici tasarruflu elektrik enerjisini kullanmaya başlar. Kompanzasyonun tüketici açısından yararları;

– İletkenlerin ince kesitte seçilmesi

– Beslenme transformatörü ile tesisin kapasitesinde verimin yükselmesi

– Kumanda, beslenme transformatörü, koruma elemanları ve kontrol elemanlarının daha küçük seçilmesi

– Kayıpların ve gerilimin düşürülmesi

– Şebekeden daha az reaktif enerjinin çekilmesi

– Harcanan enerjinin azalmasından ötürü enerji ücretinin de azalması şeklinde sıralanabilir. İşletmelerde yer alan cihazların sürekli olarak reaktif enerjiye ihtiyaç duymaları, her tüketicinin de kompanzasyona ihtiyaç duymasına neden olur.

Kompanzasyonun Önemi

Kompanzasyonun Yapılma Nedeni

Reaktif olan enerjinin kompanze edilmesi ve aradaki faz farkının 0’a yakın dereceye getirilmesi hem işletme sahipleri açısından hem de ülke ekonomisi açısından oldukça önemlidir. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından alınan karar ile beraber tesislerde kompanzasyon sisteminin kurulumu zorunlu hale getirilmiştir.

Kompanzasyon firmaları tarafından satılan panoların alınması ve işletmenin uygun olan alanına kurulması ile beraber, reaktif gücün dengeli bir şekilde kullanımı söz konusu olur. Kompanzasyon panosunun kurulması ve işletilmesine ilişkin gerekli şartları taşıyan işletmeler, aktif enerjinin %33’lük bir kısmını kapasitif enerjide kullanabilmektedir. Bu enerji dengelerine dikkat edilerek ayarlama yapılması ve yönetmeliğe uygun olarak enerji dağılımının gerçekleştirilmesi gerekir.

Bir önceki yazımız olan Solar Sistemlerde Yıldırımdan Korunma başlıklı makalemizde güneş paneli sistemleri, Solar Sistemler Nedir ve yüzey dokuma işlemi hakkında bilgiler verilmektedir.