Endüktif Kapasitif Reaktif Güç Nedir?

Elektrikle çalışan sistemlerin şebekeden çektikleri güç 3 türlüdür. Aktif güç (W), reaktif güç (VAR) ve görünür güç (VA). Reaktif güç de kendi içinde 2’ye ayrılır. Bunlar, reaktif endüktif ve reaktif kapasitif güçtür.

Tesiste bulunan yükler çalışma şartlarını yerine getirmek için şebekeden enerji çekerler,bu noktada aktif güç (kW), çekilen enerjinin sadece işe yarayan kısmıdır. İşe yaramayan enerji ise kayıptır ve bu kayıplar enerji iletim hatlarında gerilim düşümü gibi olumsuzluklara yol açar. Yani aktif güç iş yapan güçtür diyebiliriz.

Örneğin, motorun dönmesi, akkor telli lambalar, lambaların yanması v.s.. Birimi watt (w), sembolü ise (P) ile gösterilmektedir. Aktif güç tek fazlı şebekelerde P = U * I*cos& formülü ile bulunur. Üç fazlı şebekelerde ise P = √3 * U * I * cos& formülü ile bulunur.

Reaktif güç (kVAR) : İşe yaramayan kayıp enerjidir. Bobin ve manyetik alanla çalışan motor, trafo gibi elektrik makinelerinin çektiği güçtür. Kayıp olarak tanımlanan reaktif gücün yaptığı iş sistem için oldukça önemlidir. Reaktif enerji, bobin ve kondansatör özellikli yüklerin çalışmaları için gerek duyduğu manyetik alanı, şebekeden enerji alışverişinde bulunarak oluştururlar. Bu manyetik alan sayesinde iletim hatlarında belirli bir miktar gereksiz yük oluşturur. Sembolü (Q) ile gösterilmektedir.
Reaktif güç kontrolü, büyük ölçekli bir iletim sisteminde var olan gerilim dengesinin

korunmasında oldukça önemli bir rol oynamaktadır. Reaktif güç, alternatif akım sistemlerinin bir yan ürünü olmakla birlikte, iletim hatları, motorlar, transformatör vb. gibi çeşitli elektrik sistemlerinin kabul edilebilir bir şekilde çalışması için gereklidir. Reaktif güç tek fazlı şebekelerde Q = U * I * sin& formülü ile bulunur. Üç fazlı şebekelerde ise Q = √3 * U * I * sin& formülü ile bulunur.

Reaktif ve Kapasitif Enerji

Bazı tüketicilerin çektikleri akımla şebeke gerilimi aynı fazda değildir. Akım ile gerilim arasında normalde faz farkı vardır. Bu şekilde şebekeden aktif enerji ile birlikte reaktif/ kapasitif enerji de çekilir.
Reaktif güç çeken yüklere örnek olarak ;asenkron makineler, bobinler, düşük uyarmalı senkron makineler, endüksiyon fırınları, ark fırınları, lamba balastları, kaynak makineleri, neon lamba transformatörleri, sodyum ve civa buharlı lamba balastları ve transformatörler gösterilebilir.
Kapasitif tüketicilere örnek ise; kondansatörler, UPS’ler ve fluoresant lamba balastları (elektronik balastlar) dır.
Reaktif enerji çeken tüketiciler omik endüktif karakterlidir ve şebekeden aktif enerji ile birlikte endüktif reaktif enerji de çekerler. Bazı tüketiciler ise omik kapasitif karakterlidir ve şebekeden aktif enerji ile birlikte kapasitif reaktif enerji çekerler.
Reaktif kapasitif enerji, şebekeden çekilip, geri verilen bir enerji türüdür. Bundan dolayı reaktif kapasitif enerji çekilmesi halinde şebeke gereksiz yüklenir, şebeke kaynaklarının verimi ve kapasitesi de düşer.

Bir önceki yazımız olan Reaktif Ceza Sınırı başlıklı makalemizde reaktif ceza nedir, reaktif ceza oranları ve reaktif ceza sınırı nedir hakkında bilgiler verilmektedir.