24 Volt Trafo

Trafolar elektrik merkezlerinde ya da elektrikli, elektronik cihazların içerisinde gerilim taşınması ve dönüşümleri için kullanılan elektrik makineleridir. Bu cihazlar elektriğin manyetik alan prensibiyle taşınmasıyla alışırlar. Bunun bir diğer adına da elektromanyetik indüksiyon denir. Trafolar kullanıldıkları yere ve taşıdıkları gerilime göre adlandırılırlar. 24 volt trafo olarak adlandırılan bir trafo genellikle şebeke gerilimi olan 220 Voltu 24 Volta düşüren bir düşürücü trafodur.

Trafolar, bazı yerlerde transformatör olarak da anılmaktadırlar. Enerji verimliliği %99,9 düzeyinde olan bir elektrik makinesi olan trafo, elektrik makineleri içinde en yüksek verime sahip olan tek makinedir. Bu sebepten dolayıdır ki kullanım alanı geniştir. Trafolar elektriğin taşınması, yalıtılması, dönüştürülmesi gereken her yerde bulunurlar.

24 Volt Trafo

Trafo Kulanım Amacına Göre Çeşitleri

Trafolar kullanım amacına göre temel olarak 5 farklı çeşitte üretilirler.

  1. Gerilim Düşürücü Trafolar
  2. Gerilim Yükseltici Trafolar
  3. Ölçü Aleti ağlamak için Üretilen Ölçü Transformatörleri
  4. Küçük Alanlarda Kullanım için Üretilen Oto Transformatörü
  5. Yalıtım Amaçlı Üretilen Trafolar

Gerilim Düşürücü Trafolar, giriş sargısına giren gerilimi çıkış sargısından istenilen ölçüde düşürerek kullanıcıya veren 24 volt trafo gibi trafolardır. Bu trafolar genellikle elektrikli ve elektronik cihazların içinde ve mahallelerde bulunan trafo binalarında kullanılırlar.

Gerilim yükseltici trafolar, bu trafolar ise düşürücü trafoların aksine giriş sargısından verilen gerilimin çıkış sargısından yükseltilerek çıkmasını sağlarlar. Bu tip transformatörler genellikle elektriğin uzun mesafeler boyunca taşındığı elektrik hatlarında oluşan gerilim düşümlerinden kaynaklı sorunların dengelenmesinde kullanılırlar.

Ölçü trafoları ise yüksek gerilim altında çalışan bir cihaz ya da elektrik sisteminin akım, gerilim, güç gibi değerlerinin ölçülebilmesi amacıyla kullanılırlar. Devreye paralel trafo ölçü aleti hasar görmeden işini yapmasını sağlar.

Oto transformatörleri, bu tip trafolar elektronik cihazlar gibi alanın dar olduğu yerlerde elektriğin dönüştürülmesi için kullanılırlar. Yapısı gereği, primer ve sekonder sargıları bulunan trafolara nazaran bu trafoların tek sargıları bulunur ve aynı sargı hem giriş hem çıkış birimi olarak bölünebilir ve kullanılabilir.

Yalıtım transformatörleri, bu transformatörler de adından anlaşılacağı üzere sadece yalıtım için kullanılırlar. Diğer trafoların aksine gerilim dönüşümü yapmazlar. Giriş ve çıkış sargılarındaki gerilim aynı kalır. Yüksek gerilim olan ya da nemli alanlarda insanları korumak amaçlı kullanılır.

Trafoların Çalışma Prensiplerine Bakış

Trafolar içinden alternatif akım geçen bir iletken telin etrafından manyetik akım oluşması ve bu manyetik akımın yine bir yerden başka bir yere aktarılarak gerilime dönüştürülmesi mantığıyla çalışırlar. Bu eylemin adına elektromanyetik indüksiyon yöntemi adı verilmektedir. Trafoda iki ya da daha fazla elektrik bobini bulunur.

Kullanıldığı yere göre bobin sayısı farklılık gösterebilir. Bir makara üzerine sarılan bobinlerin giriş gerilim uygulanan kısmına primer sargı, çıkış yapılan bobinine ise sekonder sargı adı verilmektedir. Bu iki farklı sargının arasında elektriksel hiçbir bağlantı yoktur. Giriş bobinine alternatif gerilim uygulandığında iletkenlerin etrafından oluşan manyetik akı yine trafonun iskeleti olarak anılan ve silisli sacdan oluşan nüve üzerinden dolanarak sekonder sargıya ulaşır. Manyetik alan u sargı üzerinde bir elektrik akımı oluşmasına sebep olur öylelikle trafo çalışma prensibini tamamlar.

Soğutma Tipine Göre Trafolar

Trafoların içinden geçen elektrik akımı, bobinlerde ısı açığa çıkmasına sebep olur. Isı zamanla çalışma performansını düşürdüğü için büyük güçlü trafoların soğutulması gerekmektedir. Soğutma tipine göre iki çeşit trafo vardır.

1- Kuru Tip Trafolar: Bu trafoların soğutulması işçin mevcut hava sirkülasyonu ya da fan sistemi kullanılır.

2-Yağlı Tip Trafolar: Yağlı tip trafolarda ise trafonun ana aksamları yani bobinleri ve nüvesi bir yağ kazanı içinde bulunur. Yağ sürekli soğutularak makinenin verimliliği kontrol altında tutulur. Yağlı tip trafo bakım açısından kuru tipli trafodan daha maliyetli ve zor bir sisteme sahiptir.

24 Volt Trafo

Trafolara Ait Satış Fiyatları

Trafolar için standart bir satış fiyatı vermek pek mümkün değildir çünkü büyük güçlü trafolar teklif üzerine üretilen ürünler oldukları için bu trafo fiyatları imalatı yapan firmadan firmaya değişiklik göstermektedir. 24 Volt trafo gibi küçük güçlü trafolar ise fabrikasyon ve seri üretim ürünler oldukları için piyasada kalitesine göre 25 ile 50 TL arasında rakamlara bulmak mümkündür.

Trafoların Kullanım Ömürleri

Trafolar hareket eden parçaları olmayan makineler olması sebebiyle kullanım ömürleri oldukça uzundur. Uygun muhafaza ve bakım şartları yerine getirildiğinde ve ani gerilim yüklemesi sebebiyle yanmadığı takdirde trafoları uzun yıllar boyu kullanmak mümkündür. Yanan bobinlerin yeniden sarılarak kullanması da mümkündür.

Bir önceki yazımız olan Solar Sistemlerde Yıldırımdan Korunma başlıklı makalemizde güneş paneli sistemleri, Solar Sistemler Nedir ve yüzey dokuma işlemi hakkında bilgiler verilmektedir.